kizilay_banner_728X090 width="728" height="90" title="">

Asya devlerinin insan hakları sicilleri kötü

01 Şubat 2013 Cuma 08:41
asya-devlerinin-insan-haklari-sicilleri-kotu

Şangay İşbirliği Örgütü, Rusya ve Çin gibi ekonomi ve enerji devlerini barındırmasıyla ABD merkezli bir uluslararası sistem anlayışına meydan okuyor. Üyelerinin insan hakları sicili ise ağır eleştirilerin odağında

Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana iki kutuplu uluslararası sistemin yerine nasıl bir düzenin yerleştiği sorusu uluslararası ilişkiler uzmanları ve devletlerin dış politikalarını belirleyen siyasi aktörlerin gündemini oluşturuyor. SSCB’nin yıkılmasının ardından Orta Asya’da doğan güç boşluğunu doldurmak ve ABD’nin Asya’daki nüfuzuna meydan okumak için 1996’da ‘Şangay Beşlisi’ olarak anılan Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan bir araya geldi.

Türkiye ‘diyalog ortağı’
2001’de Özbekistan’ın katılımıyla kurumsallaşan ve 11 Eylül ertesinde ‘terörle mücadeleyi’ ana hedeflerinden biri seçen Şangay İşbirliği Örgütü’nde (ŞİÖ) bugün Afganistan, Pakistan, Hindistan, İran ve Moğolistan gözlemci üye olarak temsil ediliyor. Türkiye, Belarus ve Sri Lanka’yla beraber ‘diyalog ortağı’ statüsünü taşıyor. 
İran ise uygulanan uluslararası yaptırımlar nedeniyle ŞİÖ’ye tam üye olamıyor. Türkmenistan ‘misafir katılımcı’ sıfatını taşırken yıllık olarak düzenlenen zirvelerin ana gündemini askeri işbirliği oluşturuyor. ŞİÖ, bölgesel entegrasyonu sağlayabilecek mekanizmaları kurma açısından Avrupa Birliği’nin ciddi anlamda gerisinde kalıyor.

‘Otokratlar kulübü’
Güvenlik alanındaki işbirliği ortak askeri tatbikatlarla ortaya konurken üye devletlerin muhalif hareketlere ve insan hakları taleplerine bakışı da büyük oranda benzerlik taşıyor. Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH) yakın zamanda yayınladığı raporda, örgütü ‘insan hakları ihlallerinin bir aracı’ olarak tanımladı. Batı merkezli medyada ŞİÖ  ‘otokratlar kulübü’ olarak anılan üye devletlerdeki demokrasi ve hukuk devleti eksikliğine vurgu yapılıyor. Üye devletler Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütünün basın özgürlüğü raporunda da son sıralarda yer aldı. 


Şangay İşbirliği Örgütü üyesi Kırgızistan’da muhaliflere polis şiddetiyle göz açtırılmıyor.
 

NEDEN?
Türkiye’nin AB’ye üyelik süreci fiilen donmuşken Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın “Sayın Putin’e söyledim, ‘bizi Şangay Beşlisi içine alın’ dedim. Alın bizi Şangay Beşlisi içine biz de AB’ye ‘allahaısmarladık’ diyelim, ayrılalım oradan” ifadelerini kullanması gündem yarattı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Selçuk Ünal dün Türkiye’nin Şangay İşbirliği Örgütü’nün toplantılarına ‘diyalog ortağı’ olarak katıldığını hatırlatıp “Tabii ki gözlemci üye olmak istiyoruz, imkânları nispetinde bu örgütle işbirliğini geliştirmek istiyoruz” dedi. Bir anda Türkiye’nin dış politika ve yabancı basının gündemine yerleşen örgütün tarihçesini, insan hakları sicilini ve Türkiye’nin olası üyeliğini uzmanlarla ele aldık.

 



Akademisyenlere Erdoğan’ın Şangay İşbirliği Örgütü çıkışını sorduk

‘NATO üyesiyken imkânsız’
-  Prof. Dr. Mensur Akgün - Kültür Üniversitesi
Erdoğan AB üzerine bir soruyu yanıtlarken; şartlı olarak “AB olmazsa Şangay İşbirliği Örgütü’ne yöneliriz” demeye getirdi. Ben dahil hepimiz ciddiye aldık. Başbakan’ın böyle bir çıkış yapması eksenin kaydığı anlamına gelmiyor. ‘AB’ye şantaj mı yapıyor’ yerine ‘Biz niye bunu tartışıyoruz’ sorusu önemli.  Hepimiz biliyoruz ki ŞİÖ’ye üyelik imkansız; Patriotlar yeni geldi, silah sistemlerimiz farklı, ortak tatbikat bile yapılamaz. Burada önemli olan Türkiye’de AB’ye karşı reaksiyon ve bakış. Endişe verici olan bugün Şangay İşbirliği Örgütü’nü, yarın Ortadoğu’yu konuşuruz.

-  Prof. Dr. Erhan Büyükakıncı Galatasaray Üniversitesi
Şangay İşbirliği Örgütü’nün ABD’yi dengeleme amaçlı bir örgüt olduğu Rusya ve Çin tarafından defalarca dile getirildi. ŞİÖ sadece bir işbirliği örgütü olsa Türkiye’nin üyeliği düşünülebilirdi ama güvenlik çatısı görevi de görüyor. Dolayısıyla bir NATO üyesinin ŞİÖ’ye girmesi hukuken mümkün gözükmüyor. Zaten ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Victoria Nuland da “Açıkçası, Türkiye’nin aynı zamanda bir NATO üyesi olduğu göz önüne alındığında, bu ilginç olur” dedi. AB’yle ŞİÖ’nün karşılaştırılması da olası değil. Enerji, sınır güvenliği alanlarındaki işbirliğine bakıldığında ŞİÖ, AB’yi ikame edemez. Başbakan Erdoğan’ın çıkışı, AB’yi pozisyonunu netleştirmesi için gözdağı verme olarak okunabilir. AB’nin bu çıkışa tepki vermemesini ekonomik kriz gibi ağır sorunlarla meşgul olmalarına bağlıyorum.

 

 



Kaynak: http://dunya.milliyet.com.tr/asya-devlerinin-insan-haklari-sicilleri-kotu/dunya/dunyadetay/01.02.2013/1663086/default.htm



Etiketler: ABD , Türkiye , Avrupa , Rusya , Afganistan , Pakistan , Recep Tayyip Erdoğan , tatbikat , ekonomik kriz , Hindistan , Ortadoğu , İran , Özbekistan , Belarus , Asya , Sri Lanka , Türkmenistan , İnsan Hakları , Avrupa Birliği , 11 Eylül , Kırgızistan , Kazakistan , dış politika , Dışişleri Bakanlığı , basın özgürlüğü , Moğolistan , Tacikistan , ŞİÖ , Çin , soğuk savaş , Galatasaray , Dışişleri , sadece , Selçuk



Haber okunma sayısı: 1111

htmlPaginator

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

Misafir olarak yorum yapıyorsunuz. Üye Girişi yapın veya Kayıt olun.

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER